Govert de Roos
Huub Smit en Gürkan Küçüksentürk over Ons Vader
Na een eerdere succesvolle en bijna uitverkochte reeks in de Verkadefabriek keert Ons Vader van Paleis voor Volksvlijt terug. Het was de laatste voorstelling onder artistiek leiding van Vincent van den Elshout. Dit keer gaat de voorstelling op tournee langs theaters in Noord-Brabant en Limburg. Acteurs Huub Smit en Gürkan Küçüksentürk kijken uit naar de reprise.
Govert de Roos
Ons Vader vertelt niet alleen het verhaal van regisseur Vincent van den Elshout, maar ook de persoonlijke verhalen van de acteurs. Huub: “Wie zijn wij zelf als vaders? Wat is het vaderschap? En wat is onze relatie tot onze eigen vaders?”
In de voorstelling schakelen Huub en Gürkan moeiteloos en met humor tussen zichzelf, hun eigen vaders en de fictieve broers. Huub: “Don Duyns heeft het heel slim geschreven, op verschillende lagen.” Naast de verhalen van de acteurs liet de toneelschrijver zich inspireren door persoonlijke verhalen uit Den Bosch die tijdens inspiratietafels zijn gedeeld. Het spel wordt afgewisseld met muziek, die de scènes meer kleur en diepte geeft.
Ze staan niet alleen op de vloer. Ook kapper en vrijetijdspeler Huib Burmanje maakt deel uit van de voorstelling. Het publiek kan zich door hem laten knippen, gewoon tussen de scènes door. “Verrassend genoeg waren mensen echt bereid zich te laten knippen,” vertelt Huub. “Dat hadden wij niet verwacht. We hadden allemaal alternatieve scenario’s bedacht, maar mensen baalden zelfs als ze niet geknipt konden worden.”
De voorstelling speelt zich af in een kapsalon. Dat was een idee van regisseur Vincent van den Elshout. Geen toevallige keuze. Gürkan: “Dat is zo’n plek waar vaders hun zonen mee naartoe nemen. Een overgangsmoment. Een plek waar je man wordt.” Huub vult aan: “In de kappersstoel vertellen mensen dingen die ze nergens anders zeggen. Er zit anonimiteit in, maar ook intimiteit. Je laat je letterlijk verzorgen door een ander. Dan komt er ruimte.”
Die openheid werkt door in de zaal. De acteurs zijn kwetsbaar op het toneel en nodigen het publiek uit om ook iets te delen, maar niets hoeft. Gürkan: “Het zijn hele onschuldige vragen.”
“Maar je mag ook gewoon stil kijken,” zegt Huub. “Niet iedereen wil delen, en dat is helemaal goed.”
Govert de Roos
In de kern gaat de voorstelling over de band tussen vaders en zonen. Huub: “Ik vond het spannend om een voorstelling rondom dit thema te maken. Ik heb een ingewikkelde relatie met mijn vader. Het dwong me om te onderzoeken wat die relatie dan precies is. Maar het mocht in ieder geval geen therapie worden.” De voorstelling bracht toch verandering. “Ik ben anders naar hem en naar onze relatie gaan kijken. Compassievoller, minder veroordelend. Ik kan niets veranderen aan hoe het was of is, dus ik probeer het meer te accepteren en daar het beste uit te halen. Ik sta er liefdevoller in.” Tegelijkertijd gaf het hem inzicht in zijn eigen vaderschap. “Ik probeer een sterke emotionele band met mijn kinderen op te bouwen en er echt voor ze te zijn. Fysiek, maar ook in gesprek.”
Voor Gürkan ligt dat anders. Hij verloor zijn vader toen hij 27 was. “Op die leeftijd ben je nog jonger van geest en vooral met jezelf bezig. Maar het bijzondere is dat de relatie met hem nooit is beëindigd.” In gedachten blijft hij met zijn vader in gesprek. “Ik reflecteer met hem op dingen: hoe zou hij dit hebben aangepakt? Eigenlijk hebben we nu een volwassen relatie gekregen. Ik herken mezelf steeds meer in hem – en dat wil ik soms juist niet, en soms weer wel. Hoe ouder ik word, hoe mooier ik het vind dat ik op hem lijk.” Hij glimlacht: “Soms fantaseer ik over hoe hij nu zou zijn geweest als hij nog had geleefd.”
Wat in de voorstelling begint, krijgt na afloop een vervolg in de foyer. Daar ontstaan gesprekken die anders misschien nooit gevoerd zouden worden. Huub: “Een vader vertelde dat hij door de voorstelling eindelijk met zijn zoon in gesprek ging.” Gürkan: “En een zoon vertelde dat hij zijn vader iets heeft gevraagd, wat hij al járen wilde vragen, maar nooit durfde. Nu was hij dat gesprek aangegaan.”
Huub: “Ik vind het super bijzonder dat we dat voor elkaar hebben gekregen met deze voorstelling.” Sommige bezoekers komen zelfs terug met hun vader, of met hun zoon. “Dat is de kracht van theater,” zegt Gürkan. “Dat je samen iets kunt delen wat je daarvoor niet kon delen.” Huub: “De voorstelling is trouwens niet alleen voor vaders en zonen. Het is ook voor dochters van vaders.” Gürkan: “Eigenlijk kan iedereen zich er wel in herkennen.”
Geen enkele voorstelling is hetzelfde. Dat maakt het voor de acteurs extra leuk om te spelen. Dat de voorstelling anderhalf jaar stil heeft gelegen maakt het bijzonder. Gürkan: “Ik sta er anders in. Ik kijk nu anders naar mijn vader dan twee jaar geleden.” Ook in zijn eigen leven veranderde er iets: “De relatie met mijn bonuszoon is warmer geworden. Het is gewoon goed, ook als we elkaar een maand niet spreken.”
Hoewel de voorstelling iedere avond net iets anders kan zijn, verwacht Huub voor de reprise geen grote veranderingen. “Er zullen subtiele verschuivingen zijn in hoe we naar onze vaders kijken.” Tegelijkertijd blijft de toon van de voorstelling hetzelfde. Huub: “Het is geen zware voorstelling. We houden het juist licht.” Gürkan: “Er wordt veel gelachen. En er zit muziek in.
Waar ze vooral naar uitkijken?
Gürkan: “Volle zalen. Samen spelen.”
Huub: “En muziek maken.”
Gürkan, lachend: “En het koffiezetapparaat.”
Samen verder
De samenwerking tussen de twee smaakt naar meer. “Het beviel zo goed,” zegt Gürkan, “dat we nu samen een nieuwe voorstelling gaan maken.”
zo 03 mei
Govert de Roos